Marek Zawadzki Gatunek inwazyjny to organizm obcy dla danego ekosystemu, który po introdukcji zagraża bioróżnorodności rodzimej fauny i flory. W Polsce wędkarze mają prawny obowiązek uśmiercenia każdego złowionego okazu gatunku inwazyjnego — wypuszczenie go z powrotem do wody jest zabronione i karane.
Lista inwazyjnych gatunków ryb w Polsce 2026
| Gatunek | Nazwa polska | Obowiązek | Obszar występowania |
|---|---|---|---|
| Perccottus glenii | Trawianka (okoń chiński) | Uśmiercenie | Wschodnia Polska, rzeki nizinne |
| Pseudorasbora parva | Czebaczek amurski | Uśmiercenie | Cała Polska, rzeki i jeziora |
| Ictalurus nebulosus | Sumik karłowaty | Uśmiercenie | Cała Polska, wody wolno płynące |
| Neogobius melanostomus | Babka bycza (okrągłogłowa) | Uśmiercenie | Dolna Wisła, Odra przy ujściu |
| Neogobius fluviatilis | Babka rzeczna | Uśmiercenie | Wisła, Odra |
| Carassius gibelio | Karaś srebrzysty | Kontrola (zał. regionalny) | Cała Polska |
| Ctenopharyngodon idella | Amur biały | Kontrola połowu | Zbiorniki zarybiane |
Dlaczego trzeba uśmiercać gatunki inwazyjne
Wypuszczenie gatunku inwazyjnego do wody przyczynia się do dalszego rozprzestrzeniania się organizmu szkodliwego dla ekosystemu, co stanowi wykroczenie na mocy Ustawy o gatunkach obcych (nowelizacja 2022) oraz Rozporządzenia UE 1143/2014 o inwazyjnych gatunkach obcych.
- Wypieranie rodzimych gatunków: trawianka i czebaczek amurski masowo konkurują z narybkiem sandacza i okonia
- Przenoszenie pasożytów: gatunki azjatyckie są wektorem chorób nieznanych rodzimej ichtiofaunie
- Degradacja bazy pokarmowej: sumik karłowaty niszczy ikrę rodzimych ryb
- Nieodwracalność: wprowadzony gatunek inwazyjny praktycznie nie daje się wyeliminować z ekosystemu
Jak prawidłowo postąpić ze złowionym gatunkiem inwazyjnym?
Każdy złowiony okaz gatunku inwazyjnego należy niezwłocznie uśmiercić przez szybkie uderzenie głową o twardy przedmiot (deska, kamień) i nie wrzucać z powrotem do wody. Ciało ryby można zabrać do spożycia lub utylizacji, albo zakopać w bezpiecznej odległości od linii wody.
- Uśmiercenie: szybkie i humanitarne — uderzenie głową
- Zakaz wypuszczania: do tej samej lub jakiejkolwiek innej wody
- Zakaz transportu żywego: niedozwolone przenoszenie żywych okazów
- Możliwość spożycia: sumik karłowaty i trawianka są jadalne
- Zgłoszenie: szczególnie dużych stanowisk warto zgłosić do Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie
Czebaczek amurski — najbardziej rozpowszechniony gatunek inwazyjny
Czebaczek amurski (Pseudorasbora parva) to najszerzej rozprzestrzeniony inwazyjny gatunek ryby w Polsce, obecny w praktycznie każdej rzece nizinnej i jeziorze do wysokości 400 m n.p.m. Gatunek pochodzi z Azji Wschodniej, wprowadzony do Europy przypadkowo wraz z zarybień karpiem.
- Wygląd: mała ryba (5–8 cm) o metalicznym połysku z czarnym pasem bocznym
- Siedlisko: wody stojące i wolno płynące, toleruje silne zanieczyszczenia
- Zagrożenie: przenosi nicienia Sphaerothecum destruens zabójczego dla rodzimych ryb
- Identyfikacja: charakterystyczny czarny pasek wzdłuż tułowia
Inwazyjne gatunki bezkręgowców — również objęte obowiązkiem
Obowiązek uśmiercenia dotyczy również złowionych raków obcych gatunków. Rak pręgowany (Orconectes limosus) i rak sygnałowy (Pacifastacus leniusculus) są prawnie chronione przed ponownym wypuszczeniem do wody.